لاغری

میثم خسته شده از شنیدن حرفهای بقیه درمورد هیکلش. “میثم بازم که لاغر شدی!” ، “میثم مگه آدمی به لاغری تو میشه که لاغرتر شه!”، “حاجی یه فکری به حالا این چوب خشک بودنت بکن!” . راستش نه اونقدر وضع رو خراب میبینه، نه فکر میکنه که این موضوع به کسی ربطی داشته باشه. ولی خب بالاخره این حرفا همه اش تو گوششه و ناراحتش می کنه اما چی کار کنه؟ نمی تونه از خونه نره بیرون که. خودش رو که تو آینه نگاه میکنه یه آدم معمولی میبینه اما نمیشه که همه هم همزمان حرفهای بی ربط بزنن. اینه که براش سوال شد که شاید واقعا زیادی لاغره، و یه کم هم نگران شد. نکنه به چیزی لطمه بزنه؟ مثلا بلوغ اندامش؟ نظر بقیه و حتی خودش هم نیست. باید یک توضیح علمی برای همه اینها وجود داشته باشه، اون وقت دیگه این حرفهای صد من یک غاز رو با خیال راحت از این گوش میشنوه و از این گوش رد میکنه.

برای بعضی از شما برعکس خیلی از دوستهاتون مسیله چاقی اصلا مطرح نیست، به عکس اونقدر لاغر شدی که برای اولین بار به فکر این افتادی که چجوری چاق بشی. برای اینکه مرز این دو رو بدونی بد نیست مقاله چاقی رو هم نگاهی بنداری.

چطور بفهمم که واقعا لاغرم؟

خیلی وقتها تصور ما از اندام خودمون چندان هم درست و دقیق نیست. شاید گاهی خودمون رو با رسیدن به سنی با اندامی تصور کردیم و از خودمون انتظاراتی داریم که تطابقی با واقعیت یا شرایط بدنمون نداره. خیلی چیزها بجز وضعیت چربی بدنمون توی چاقی یا لاغریمون تاثیرگذاره مثل استخوان بندی یا زمینه ژنتیکی مون که ما رو به چاقی یا لاغری مستعدتر میکنه. به هر حال شکل اندام استانداردی وجود نداره و بهتر خودمون رو با بقیه یا با بازیگرها و مانکنهایی که نماد خوش هیکلی حساب میشن مقایسه نکنیم.

لاغری زیاد بخصوص میتونه پسرها رو اذیت کنه چون طبیعیه که ترجیح میدن بدن عضلانی تری داشته باشن.

از طرفی حفظ سلامتی یه بحث دیگه ست و اتفاقا وزن متناسب با قد هر فرد شاخص خیلی مهم و تعیین کننده ای هست برای اینکه ارزیابی درستی از وضعیت سلامتی هرکس داشته باشیم.

حالا ببین که وضعیت چاقی یا لاغریت از نظر پزشکی چگونه است.

در منابع پزشکی برای تخمین کلی وضعیت چاقی یا لاغری معیاری به نام BMI رو انتخاب کردن. باید بدونی که (BMI  (Body mass index – نمایه توده بدنی، یک شاخص ایده آل و کلیه و الزما برای همه دقیقا درست نیست چون خیلی چیزها از جمله سن، دختر یا پسر بودن، اندازه جثه و استخوان بندی و میزان فعالیت و نوعش توش دخیله که توی این محاسبه لحاظ نمیشه.

عدد BMI برای قضاوت از سن ۱۹ سالگی به بعد قابل اعتمادتره و اینطوری به دست میاد:

BMI وقتی زیر ۱۸.۵ قرار میگیره یعنی فرد کمبود وزن داره وقتی بالای ۲۴.۹ قرار بگیره یعنی فرد اضافه وزن داره و بین این دو عدد نرماله. اما با توجه به اینکه گقتیم این عدد از سن ۱۹ سالگی معتبره، در مورد خودت، اگر زیر این سن هستی به حاصل این محاسبه فقط به چشم یک زنگ هشدار نگاه کن نه بیشتر. شاید BMI  تو کمتر از ۱۸.۵ هم قرار بگیره و در عین حال کمبود وزن نداشته باشی پس بهتره با پزشک مشورت کنی.

اگر BMI ات بیشتر از ۲۴.۹ شده بد نیست مقاله چاقی رو نگاهی بندازی .

چرا لاغر میشم؟

میزان سوخت وساز بدن در سنین نوجوانی بخاطر سرعت زیاد رشد و تغییرات ناگهان افزایش پیدا میکنه و به دنبالش میزان نیاز به انرژی ای که از غذامون دریافت میکنیم. لاغری میتونه بخاطر نداشتن یک برنامه غذایی متعادل و مغذی باشه. در این مورد مقاله تغذیه در نوجوانان میتونه کمکت کنه. همینطور فعالیت بدنی بیش از اندازه که با سوخت و ساز زیاد طبیعی بدنت در این سن همراه شده میتونه علت دیگه ای باشه که خوبه مقاله اصلا چرا ورزش میکنم رو مرتبط باهاش ببینی.

نوجوانی دوران پر استرسیه و ممکنه با حجمی اضطرابی مواجه بشی که پیش از این نشدی. خب با توجه به تغییراتی که داری میکنی طبیعیه ولی خب اثر مستقیمی هم روی بدنت میذاره و توی خیلی از نوجوونا میتونه باعث لاغری بشه. توی بعضی دیگه هم باعث پرخوری و در نتیجه چاقی میشه و این بستگی به واکنش آدمها در موقعیت داره. اگر با این مشکل مواجهی مقاله های بخش مهارت های ضروری مثل چطور احساساتم رو بشناسم؟ و چطور استرسم رو مدیریت کنم؟ میتونه خیلی کمکت کنه.

ممکن هم هست که هنوز کاملا وارد سن بلوغت نشده باشی برای همین باشه که جثه کوچکتر و شاید کمی کودکانه تر از اطرافیانت باشی. لازم نیست نگرانت کنه و فقط کافیه صبر کنی، با این حال برای اینکه از چون و چرای این مساله سر در بیاری مقاله بلوغ دیررس همه چیزهایی رو که میخوای بدونی گفته.

اگر هیچکدوم از اینها نیست از پدر و مادرت بپرس که بدنشون در سنین بلوغ چطور بوده. خیلی وقتا ما در سنین بلوغ الگوی ژنتیکی تغییرات بدن خانواده امون رو تکرار میکنیم. ممکنه پدر یا مادرت هم در سن بلوغشون لاغر شده باشن و بعد از عبور از این سن دیگه لاغر نباشن. این طبیعیه و لازم نیست نگرانت کنه.

اگر واقعا فکر میکنی مشکل لاغریت جدیه و ممکنه بخاطر یک مشکل سلامت زمینه ای باشه، مثلا اختلال توی غذا خوردن یا جذب غذا باشه حتما با پزشک مشورت کن.

چرا کسی ممکنه بخواد به وزنش اضافه بشه؟

نوجوونی سنیه که شاید بیشتر از هر موقع دیگه ای عادت داریم خودمون رو با بقیه هم سن و سالهامون مقایسه کنیم و هر نوع تفاوت میتونه نگرانمون کنه. این طبیعیه، به هر حال طی بلوغه که برای اولین بار آگاه به بدنمون میشیم و تک تک تغییراتش -که اصلا کم هم نیست- برامون مهم میشه. گاهی ممکنه بعضی از تغییرات ما درست منطبق با هم کلاسی ها و دوستها نباشه. ممکنه بلوغمون یا مراحلش کمی دیرتر از بقیه باشه(در این صورت مقاله بلوغ دیررس رو ببین)، یا به طور کلی فیزیک بدنمون ویژگی خاص خودش رو داشته باشه یا موقتا به لحاظ روحی در شرایط نامساعدی باشیم که همه اینا میتنونه باعث شه لاغرتر از بقیه به نظر بیایم و دلمون بخواد کمی درشت تر باشیم. گاهی هم ورزش خاصی رو مد نظر داری، مثلا بسکتبال یا هر ورزش دیگه ای که براش نیاز به بدن کمتر لاغری داری اما احساس میکنی بدنت مانعت میشه. خب شاید قبل از اینکه به فکر چاق شدن بیفتی بهتر باشه که امتحان کردن یه رشته ورزشی دیگه رو مدنظر بگیری. به هر حال معمولا ورزشی که با بدنمون تطابق بیشتری داره، در طولانی مدت مناسب تر و لذت بخش تره. مقاله اصلا چرا ورزش میکنم میتونه توی انتخاب ورزش مناسبت کمکت کنه.

آیا واقعا لازمه که چاق شم؟

یک حقیقت کلی وجود داره: اکثریت نوجوونا نیازی ندارن که چاق تر از چیزی که هستن بشن. درواقع اینکه تلاش کنی تا چاق شی اکثر اوقات نه تنها اصلا ضروری نیست بلکه باعث میشه چربی های اضافه ای رو در بدنت بوجود بیاری که بعدها در سنین بزرگسالی میتونه برات مشکل ساز شه و تو رو برای بیماری های قلبی عروقی مستعدتر کنه. پس اونچه که اهمیت داره و باید روش تمرکز کنی چاق شدنت نیست بلکه رشد کردنته. وظیفه تو نسبت به خودت و بدنت اینه که تغذیه سالم داشته باشی و بدنت رو سالم نگه داری و لاغر بودن به معنای سالم نبودن نیست.

چرا لاغر بودن میتونه برای بدنم مضر باشه؟

اگر به پزشک مراجعه کردی و به طور جدی کمبود وزن داری، بجز اینکه این کمبود وزن نشون دهنده اینه که مواد غذایی کافی به بدنت نرسیده و در نتیجه میتونه رشدت رو مختل کنه، میتونه آسیبهای دیگه ای رو هم به بدنت بزنه. یکیش اینه که اغلب احساس خستگی میکنی و انگار انرژی کافی رو برای انجام کارها و درسات یا ورزش کردن و گشت و گذار با دوستات رو نداری. همینطور نرسیدن یه سری پروتین ها و مواد معدنی به بدنت میتونه استحکام استخوانهات یا سلامت ظاهر پوست و موت رو تحت شعاع قرار بده. از طرفی سیستم ایمنی بدنت مقداری تضعیف میشه که یعنی زود به زود سرما میخوری و مریض میشی.

در بعضی دخترا زیر وزن طبیعی بودن میتونه پریودشون رو به تعویق بندازه و نظمش رو به هم بریزه.

چه عادتهای غذایی برای من مناسبه؟

درواقع تغذیه ای که برای تو مناسبه تقریبا متفاوت با بقیه دوستات نیست، فقط باید به چیزی که میخوری و سلامتش اهمیت بدی و مطمین بشی تمام موادی که بدنت برای رشد کافی لازم داره رو در اختیارش قرار میدی.

خوبه که یک نوجوون سه وعده غذایی اصلی صبحانه، ناهار، شام (نه الزما خیلی حجیم!) و سه میان وعده که بیشتر شامل میوه ها یا مغزها میشه رو در طول یک روز بخوره. صبحانه کامل باید عضو جدانشدنی تغذیه هر روزت باشه بنابراین حتما براش زمان بذار و دیر رسیدن به مدرسه رو بهونه نکن، کافیه فقط ۵ دقیقه زودتر بیدار شی! برخلاف چیزی که ممکنه فکر کنی خوردن تنقلاتی که هیچ ماده مغذی ندارن مثل چیپس و شکلات و نوشابه الزاما باعث نمیشه که چاق شی، فقط انرژی بدنت رو تامین میکنه و باعث میشه دیگه نری سراغ اون مواد مغذی ای که بدنت واقعا نیاز داره.

مولتی ویتامین هایی که داروخانه ها بدون نسخه در اختیارت قرار میدن میتونه کمک کننده باشه.

اگر هنوز فکر میکنی به چیز بیشتری برای چاق شدن نیاز داری کار عجیب غریبی نکن فقط وعده هات رو پر کالری تر و مغذی­تر کن. مثلا موز یا کره بادام زمینی  با عسل میتونن میان وعده های خوبی باشن. سه وعده لبنیات استفاده کن که شامل شیر و ماست و دوغ و پنیر میشه و وعده های اصلی غذاییت پروتیین و کربوهیدرات بالا(مثل سیب زمینی) داشته باشه.

اگر هیچ کدوم از اینا هنوز وزنت رو وزن دلخواهت نکرده با یک متخصص تغذیه مشورت کن.

بهتره برای شناختن یک برنامه غذایی سالم مقاله تغذیه در نوجوانان رو ببینی.

تا چقدر در هفته میتونم چاق شم؟

اگر داری تغذیه ات رو رعایت میکنی و سعی میکنی چاق شی، این چاق شدن نباید بیشتر از ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ گرم در هفته باشه. اگر بیشتر از این مقداره یعنی ممکنه داری بیشتر از چیزی که باید چاق میشی و بهتره با یک متخصص تغذیه وضعیتت رو در میون بذاری.

چند عادت موثر

بجز تغذیه ورزش همیشه در سلامت بسیار تعیین کننده است. با یک حساب سرانگشتی خوبه که هر نوجوون روزانه حدود یک ساعت رو به ورزش اختصاص بده. پسرا معمولا توی این سنین دوست دارن برن باشگاه و یک بدن رویایی و عصلانی برای خودشون بسازن! خب بدون که باید اعتدال رو نگه داری، قرار نیست همه مثل تصویر جلد روی مجله ها بشن. بیشترین عامل تاثیرگذار روی این مسیله و حداکثر حجمی که عصلاتت خواهند داشت ژنتیکته. پس فکر قرص ها و ویتامینها و پروتیین هایی که بخوری و یک شبه چهارشانه بشی رو بریز دور چون هیچکدوم از اینها کارساز نیست و اگر هم اثری داشته باشه قطعا موقتیه که هیچ، همشون آسیب گاهی جبران ناپذیری رو به بدنت وارد میکنن و بلوغ و رشدتت رو مختل میکنن.

خواب کافی در سن بلوغ بیشتر از چیزی که فکر میکنی مهمه و یکی از موثرترین عوامل آزاد شدن هورمونها و اتفاق افتادن بلوغت و درنتیجه قد کشیدن و حجیم شدن بدنته و در نهایت باید سعی کنی ذهنت رو مثبت نگه نداری و راجع به خودت تحت هر شرایطی احساس خوبی داشته باشی. نه اینکه به چیزهایی که در ظاهرت یا تغیراتت ناراحتت میکنه توجه نکن یا آگاه نباش، اما به هر حال کمتر کسی در سن ۲۵ سالگی همون شکلیه که در سن ۱۵ سالگیه، پس بیشتر از چیزی که اهمیت داره، خودت رو بخاطرش اذیت نکن.