تغییرات مشترک بدن

چرا این همه سوال و ابهام در این مدت کوتاه برام اتفاق افتاده؟

بلوغ با سرعت عجیبی ما آدم‌ها رو تغییر میده. بدنمون، احساساتمون، مدل فکر کردنمون، درکمون از جهان، ارتباطمون با آدم‌های دیگه، و خیلی خیلی جنبه‌های دیگه از چیزهایی که ما خودمون رو باهاشون تعریف می‌کنیم.

سال‌هایی که با تمام وجودمون درگیر فرایند بلوغیم، می‌تونن گیج کننده و پر از سوال باشن. هرچی بهتر بدونیم دقیقاً چه اتفاقی داره تو بدنمون میفته، راحت‌تر باهاش کنار میایم و کم‌تر گیج می‌شیم.

توی این متن‌ها، ما سعی می‌کنیم درباره‌ هر چیزی که فکر می‌کنیم ممکنه برات سوال باشه حرف بزنیم. اما باز هم احتمال داره که سوال‌هایی داشته باشی که بی‌جواب بمونن. همیشه به خودت یادآوری کن که تمام “آدم ‌بزرگ”های دور و برت یک بار از همه این مراحل گذشتن. حرف زدن با اون‌ها و شنیدن تجربه‌هاشون قطعاً بهت کمک خواهد کرد.

 

چرا قد شلوارهام برام کوتاه شده؟

کلمه‌ی “جهش” برای چی استفاده می‌شه؟ برای یه حرکت ناگهانی، یا یه تغییر ناگهانی توی یه زمان کوتاه. جهش رشدی هم دقیقاً همینه. بدنت داره رشد می‌کنه، و این رشد داره خیلی سریع اتفاق میفته. وقتی بلوغ شروع می‌شه، انگار آستین‌های همه‌ی لباس‌هات شروع می‌کنن به آب رفتن. یا پاچه‌های شلوارهات. شلوارهات هی کوتاه می‌شن و وقتی می‌پوشیشون انگار برای فرش شستن حاضر شدی! حالا اینکه چرا اصلا جهشی وجود داره و اون هم با این شدت برمیگرده به تغییرات هورمونها که راجع بهش در مقاله هورمون ها میتونی بیشتر یاد بگیری.

 

این جهش چه مدت طول میکشه؟

جهش رشدی معمولاً ۲ تا ۳ سال طول می‌کشه. وقتی این جهش رشدی توی اوج خودشه، بعضی آدم‌ها ممکنه توی یک سال ۱۰ سانتی‌متر قد بکشن. دوره‌ی بلوغ آخرین وقتیه که آدم قد می‌کشه. آخرهای سنین بلوغ بدن آدم به شکلی در میاد که قراره تو بزرگسالی باشه، و بعد از اون دیگه قد آدم بلندتر نمی‌شه.

 

چرا درد احساس میکنم؟

این رشد سریع گاهی حتی باعث درد توی استخون‌های مختلف آدم می‌شه. ران پاها و بازوها بیشتر از همه در معرض این درد هستن.

 

چرا شکل بدنم داره تغییر میکنه؟

همینطور که قدت بلند تر می‌شه، بدنت تغییرهای دیگه‌ای هم می‌کنه. وزن اضافه می‌کنی، بدنت سنگین‌تر می‌شه، و توی شکل کلی بدنت متوجه تغییراتی میشی.

 

پسرها بیشتر منتظر چه تغییراتی باشن؟

شونه‌های پسرها پهن‌تر می‌شن و بدنشون عضلانی‌تر می‌شه. بعضی پسرها ممکنه یه تغییری توی سینه‌هاشون ببینن. سینه‌های پسرها هم ممکنه توی سنین بلوغ یک کمی بزرگ‌تر بشن، اما بعد از پایان دوره‎ی بلوغ برمی‌گردن به شکل اولشون. آلت تناسلی پسرها توی این سن بلندتر و کلفت‌تر می‌شه. و بیضه ها هم شروع می‌کنن به بزرگ‌تر شدن.

 

دخترها بیشتر منتظر چه تغییراتی باشن؟

بدن دخترها انحناهای بیشتری پیدا می‌کنه . ران پا و باسن‌شون چاق‌تر می‌شه. سینه‌ها هم کم کم رشد خودشون رو شروع می‌کنن.

 

تغییرات مو طی دوره بلوغ چطور پیش میره؟

یکی از اولین نشانه‌های بلوغ دراومدن مو روی نقاطی از بدنه که قبلاً مو نداشت. مثلا زیر بغل یا اطراف اندام تناسلی. اولش موها خیلی نازک و کمرنگ هستن. همینطور که بلوغ ادامه پیدا می‌کنه موها بلندتر، کلفت‌تر، سنگین‌تر و تیره‌تر میشن. پسرها هم کم کم روی صورتشون مو درمیارن. و همین مسیر طی میشه تا موها به ریش و سبیل تبدیل بشن. موهای دست و پا هم توی این دوره شروع می‌کنن به کلفت‌تر و پررنگ‌تر شدن.

 

تا کی قراره جوش بزنم؟

یکی دیگه از چیزهایی که همراه بلوغ میاد، جوش یا آکنه ست، که با همون هورمون­های بلوغ تحریک شده ن. معمولا ظاهر شدنشون با شروع سنین بلوغ اتفاق میفته و تا اواخر نوجوانی هم باقی می‌مونن. ممکنه روی صورتتون، قسمت بالایی کمرتون، یا  قسمت بالایی سینه‌تون ببینینشون.

 

چیکار میتونم بکنم که بهتر شن؟

تمیز نگه داشتن پوست اولین راه حل مقابله با این جوش‌هاست. دکترها هم معمولاً پیشنهادهایی برای رفع جوش و آکنه دارن. اینجا در مقاله جوش می‌تونی بیشتر درباره‌ی دلیل پیدا شدن این جوش‌ها و این که باهاشون باید چی کار کرد و چی کار نکرد بخونی.

 

چرا بدنم بوی ناخوشایند میگیره؟

خیلی از نوجوون ها توی سنین بلوغ متوجه یه بوی جدید زیربغلشون یا جاهای دیگه‌ای از بدنشون می شن. بوی جدیدی که چندان هم بوی خوبی نیست. این بو، بوی بدنه و همه ی آدم‌ها هم دارنش. هورمون‌های بلوغ روی غددی که توی پوست هستن تاثیر می‌ذارن، و اون غده ها یه ماده ی شیمیایی‌ای تولید می کنن که بوی بدی میده.

 

برای برطرف کردن این بو چیکار کنم؟

طبیعتاً نظافت و تمیز نگه داشتن بدنمون اولین راهه. شاید لازم باشه هرروز دوش بگیری، یا هرروز از دئو دورانت برای زیر بغلمون استفاده کنیم.

این‌ها تغییراتی هستن که هم پسرها و هم دخترها توی بدن خودشون می‌بینن. خیلی طبیعیه که مواجهه با این‌همه تغییر برات سخت باشه و گاهی احساس کنی خودت رو نمی‌شناسی. همون‌قدر هم طبیعیه که اصلاً مشکلی با کل داستان نداشته باشی و خیلی راحت ازش عبور کنی. اگه درباره‌ی ظاهرت نگرانی، یا اگر خیلی فکر رو مشغول کرده، یا اگه داره روی اعتماد به نفست تاثیر می‌ذاره، خوندن این متن رو درباره ی آناتومی بدن و بقیه ضمیمه های اون مقاله بهت پیشنهاد می‌کنیم.

 

چرا این اتفاق باید برای من بیفته؟

اگه توی سنین نوجوونی‌ت هستی، به احتمال خیلی زیاد تو هم تعدادی جوش یا آکنه روی صورتت داری. از هر ۱۰ نوجوون ۸ نفرشون جوش می زنن و خیلی از آدم‌بزرگ‌ها هم همینطور. اگه والدینت توی سنین بلوغ آکنه داشتن، احتمال این که تو هم داشته باشی بیشتره. اما خبر خوب اینکه، برای بیشتر آدم‌ها آکنه بعد از سنین نوجوانی کلاً ناپدید می‌شه.

جوش و آکنه اونقدر رایجه که به عنوان یکی از بخش‌های طبیعی بلوغ شناخته میشه. اما دونستنِ این موضوع هم ممکنه کمکی به آدم نکنه، وقتی جلوی آینه وایساده باشی و به یه جوش بزرگ روی صورتت نگاه کنی.

 

جوش با آکنه یکیه؟

به حالتی که یک نقطه از پوست برامده میشه، می‌گن آکنه. این برامدگی‌ها می‌تونن جوش‌های معمولی، جوش‌های سرسیاه، سرسفید، یا کیست باشن.pimple, whitehead, black head)). اون نوع آکنه‌ای که بیشتر نوجوون‌ها می گیرن به “جوش غرور جوانی” معروفه. جوش غرور جوانی معمولاً روی صورت، گردن، شونه‌ها، قسمت بالایی کمر یا سینه دیده می‌شه.

چرا جوش میزنم؟

پوست ما یه منافذی که مو ازشون خارج می‌شه. زیر اون منافذ، یه سری غده چربی وجود دارن. این غده های چربی یک نوع روغن تولید می‌کنن که پوست و مو رو چرب نگه می‌داره. اکثر مواقع این غده‌ها فقط به اندازه‎‌ی نیاز پوستمون چربی تولید می‌کنن. اما وقتی بدن به خاطر بلوغ داره تغییر می‌کنه، هورمون‌های بلوغ این غده‌ها رو تحریک می‌کنن و باعث میشن بیشتر از حالت عادتی روغن تولید کنن و بیش‌فعال بشن. این چربی اضافه و سلول‌های مرده پوست باعث می‌شن منافذ بسته بشن. اون وقت باکتری‌ها توی اون منفذ گیر می‌کنن و تولید مثل می‌کنن. این حجم زیادی که از چربی و باکتری و سلول‌های مرده به وجود میاد باعث ورم کردن و قرمز شدن پوست می‌شه. و اینجاست که جوش‌ها پیداشون می‌شه.

 

انواع جوش چطور ایجاد میشه و چه فرقی باهم داره؟

اگه یه منفذی پر بشه و بسته بشه، متورم میشه و یه جوش سر سفید به وجود میاد. اما اگه اون منفذ پر بشه و باز بمونه، سطح بالاییش تیره میشه و یه جوش سرسیاه به وجود میاد. بعضی وقت‌ها دیواره‌ی داخلیِ یه منفذ پوستی باز می‌شه و به چربی‌ها و باکتری‌ها و سلول‌های‌ مرده اجازه می‌ده که راهشون رو به زیر پوست باز کنن. اون وقت یه جوش قرمز معمولی روی پوست اینجاد میشه. (بعضی وقت‌ها این جوش ها یه سطح چرکی پیدا می کنن، که واکنش بدن به باکتری‌هاست)

منفذهای پری که از یه جای عمیقی زیر پوست سر باز می‌کنن، باعث ایجاد یه توده یا کیست عفونی می‌شن که از جوش‌ها بزرگترن و می‌تونن دردناک هم باشن. به این توده‌ها توی اصطلاح‌های پزشکی می‌گن “گرهک” .

 

برای از بین بردن یا بهتر کردنشون چه کاری از من ساخته است؟

یک یا دوبار شستن صورت در طول روز کمک می‌کنه که جلوی جمع شدن چربی و بدتر شدن آکنه رو بگیریم. صورتت رو بهتره با یه صابون ملایم و با آب گرم بشوری. جوش‌های صورت رو نمیشه با سابیدن از بین برد. محکم شستن یا زیاد (بیشتر از دو بار در روز) شستن صورت و سابیدن جوش‌ها حتی بدترشون هم می‌کنه چون پوست و منافذش رو تحریک می‌کنه. سعی کن تا جایی که می تونی با پوستت ملایم برخورد کنی.

مفید ترین کاری  که میشه برای آکنه کرد اینه که بدترش نکنیم! یعنی مراقب باشی خودت به بسته شدن منافذ پوستت کمک نکنی. بعضی از چیزهایی که پتانسیل بستن این منافذ رو دارن و میشه با یه کارِ راحت تاثیرشون رو کم کرد این هاست:

 

بهتره از کدوم کرم ها کمک بگیرم؟

کرم‌ها و لوسیون‌ها مختلفی وجود دارن که تهیه شون احتیاجی به نسخه ی پزشک نداره. کرم‌هایی که سالیسیک اسید یا بنزویل پروکساید داشته باشن کمک می‌کنن که پوست کمتر جوش بزنه و جوش‌هایی که داره هم از بین برن. موقع استفاده از این کرم‌ها به راهنمای توی بسته‌شون دقت کن و به هیچ عنوان بیشتر از مقداری که روش نوشته باید استفاده بشه استفاده شون نکن. ممکنه پوستت رو بیش از حد خشک کنن و باعث بشن جوش‌ها بدتر بشن. اگه دستورالعملی برای تست حساسیت توی بسته هست، حتماً انجامش بده. اگرچه پوست چرب اکنه رو بدتر میکنه ولی حواست باشه نذاری پوستت خشک بمونه و مرطوب نگهش داری چون پوست خشک بیشتر مستعد جوش زدنه. میتونی از کرمهای مرطوب کننده بدون روغن برای مرطوب نگه داشتن پوستت استفاده کنی.

 

آیا تغذیه روی جوش ها تاثیری میذاره؟

ممکنه متوجه بشی که وقتی یه نوع غذای خاص می‌خوری، جوش‌های صورتت بیشتر می‌شن. مثلاً خیلی‌ها هستن که با خوراکی‌های گرم مثل شکلات یا … پوستشون خراب می‌شه. اگه متوجه همچین حساسیتی شدی، می‌تونی اون خوراکی رو از رژیم غذایی‌ت حذف کنی (اگه ماده‌ی غذایی ضروری‌ای نیست) یا کمترش کنی، و ببینی که چه اتفاقی میفته.

 

و اگر جوش زدنهام همچنان ادامه داشت؟

همه اینها برای برطرف کردن عواملیه که روی سطح پوست موثرند و به جوش زدن کمک میکنن اما منشا اصلی همه ای جوش زدن ها یک اتفاق درونی ست، نه بیرونی و سطحی. جوش زدن در اصل به دنبال تغییرات هورمون هاست و ما با هیچ مراقبت پوستی نمیتونیم جلوی این تغییرات رو بگیریم. بعضی‌ها با اینکه صورتشون رو مرتب و صحیح می‌شورن و از کرم‌ها و لوازم آرایش مناسب استفاده می‌کنن باز هم جوش می‌زنن. این کاملاً طبیعیه، و تقصیر هورمون‌هاست.

بعضی دخترها که حواسشون به زمان عود جوش‌های صورتشون هست متوجه می‌شن که چند روز قبل از پریود یهو پوستشون خراب میشه. از هر ده زن، هفت تاشون قبل از پریود به خاطر تغییر وضعیت هورمون‌هاشون جوش می‌زنن.

 

آیا از دست پزشک کار بیشتری ساخته است؟

برای درمان آکنه میشه از دکترها و متخصصین پوست هم کمک گرفت. دکترها از داروهای مختلفی برای بهتر کردن اوضاع پوست استفاده میکنن که بستگی به شرایط پوستیِ مریض و نوع آکنه ش داره. بعضی وقتها از کرم‌هایی استفاده می‌شه که جلوی جمع شدن چربی رو می‌گیره، بعضی وقتها از آنتی بیوتیک برای کشتن باکتری‌هایی که به ساخته شدن جوش‌ها کمک میکنن، و گاهی هم داروهای جدی‌تر و سنگین‌تر. گاهی هم داروهای پیشگیری از بارداری، به خاطر تغییری که توی هورمون‌ها ایجاد می‌کنن می‌تونن مفید باشن. اما هیچ دارویی نباید بدون مشورت پزشک استفاده بشه. چون کسی غیر از پزشکت نمی‌تونه تشخیص بده که برای صورت تو چی کار باید کرد.

چه کاری رو اصلا نباید انجام بدم؟

اگه یه جوش روی صورتت توی آینه دیدی، بهش دست نزن، فشارش نده، باهاش ور نرو. کار سختیه. واقعا وسوسه انگیزه که سعی کنی از شر یه جوش بزرگ با فشار دادنش و خالی کردنش راحت شی. ولی وقتی با جوش هات بازی می‌کنی، ملتهب تر میشن. ضمن اینکه، پوست دست‌های خودت هم یه روغنی داره که اوضاع رو بدتر می‌کنه. مهم تر از همه‌ی اینا، کندن جوش‌ها باعث می‌شه جاشون روی صورتت بمونه همیشه.