هویت جنسیتی

سارا توی یکی از سایتای خبری خونده بود که یه دختری با یه سری عمل جراحی تبدیل به پسر شده و الان دوسال از ماجرا می‌گذره و این فرد (که الان دیگه پسره) همسر خیلی خوب و خوشگلی هم داره!! خیلی براش عجیب بود که چطور چنین چیزی ممکنه؟ اصن مگه می‌شه آدم جنسیتش تغییر کنه؟ حالا یعنی اون پسر دیگه احساسات دخترونه‌اش رو نداره؟ قیافه‌اش شبیه دخترا نیست؟ اصن قانونیه این کار؟  و …. یه عالمه سوال دیگه…

هویت جنسیتی چیست؟

هویت جنسیتی (gender identity) اگه خیلی ساده بخوایم بگیم یعنی این‌که فرد تشخیص بده مرده یا زنه. تشخیص هویت جنسیتی از همون کودکی شروع می‌شه و در نوجوانی تقویت می‌شه و به ثبات می‌رسه. حالا اصن یعنی چی؟ هویت جنسیتی وقتی به ثبات رسیده که فیزیک انسان (مرد یا زن) با رفتارهای بیرونی در اجتماع، خانواده و حتی ذهن خودش در تناسب باشه. این رفتارها هم باتوجه به جامعه و باورها قضاوت باید بشه البته معنی‌اش این نیست که ما هرجا خواستیم ساختارها یا تابوها رو بشکنیم فکر کنیم شاید از نظر هویت جنسیتی دچار مشکل شدیم! در صورتی‌که تصور فرد و احساسش از جنسیتش با اندام فیزیکی‌اش در تناقض باشه و خودش رو متعلق به جنس دیگه بدونه، ممکنه از نظر هویت جنسیتی دچار مشکل باشه که می‌شه با مراجعه به پزشک یا مشاور می‌شه قضیه رو پیگیری کرد.

چرا اختلال هویت جنسیتی پیش می‌آد؟

همه‌ی دلایلی که باعث تناقض بین احساس درونی و فیزیک بیرونی آدم می‌شه، به خوبی شناخته نشده. یک دلیل ممکنه مشکلات هورمونی باشه. ممکنه فرد با اندام تناسلی مبهم یا اندام تناسلی برخلاف ژنتیکش به‌دنیا بیاد. در این صورت با مراجعه به پزشک و انجام یه سری آزمایش مشخص می‌شه که مشکل کجاست و با مشورت با روانشناس و پزشک متخصص می‌شه برای رفع مشکل تصمیم گرفت و اقدام کرد. به این وضعیت “بین جنسی” یا اینترسکس می‌گن. قدیمی‌ها به افرادی که این مشکل رو داشتن، “خنثی” می‌گفتن.

یه دلیل دیگه روانیه. یعنی ذهنیت و احساس آدم درباره‌ی جنسیتش با اندام‌هاش متفاوته. به این حالت از اختلال هویت جنسیتی ، ترا جنسیتی یا ترانس سکسوالیسم گفته می‌شه. همون‌طور که از اسمش معلومه اختلال توی هویت یعنی توی ذهن آدمه. اندام‌ها کاملا سالمن و قدرت باروری وجود داره (برعکس وضعیت اینترسکس که قدرت باروری مختل می شه).

نشانه‌های اختلال هویت جنسیتی

یه نشونه‌هایی می‌تونه چراغی برای آدم باشه که به این قضیه‌ی اختلال هویت جنسیتی بیشتر دقت کنه. مثل:

اگر کسی با جنسیتش مشکل داره و هویت جنسیتی‌اش براش معلوم یا خوشایند نیست ، اولین و منطقی‌ترین کار اینه که از یه مشاور یا روان‌پزشک کمک بگیره. اون‌جوری قدم به قدم می‌تونه کشف کنه که دقیقا کجای ماجرا مشکل داره و چه کار می‌خواد یا می‌تونه بکنه.

 

تراجنسیتی‌ها (ترانس سکسوال‌ها)

تراجنسیتی ها یا ترانس‌ سکسوال‌ها (transsexual) به افرادی گفته می‌شه که می‌خوان جنسیتشون رو تغییر بدن. جراحی این افراد برای این‌که به جنسیتی که باور دارن هستن، تبدیل بشن در ایرانی به‌صورت قانونی انجام می‌شه. این اختلال یک دفعه‌ای اتفاق نمی‌افته و درواقع اغلب از کودکی همراه فرد هست. پس احساسات یک دفعه‌ای یا تمایل به تجربه‌های مقطعی به این معنی نیست که آدم نیاز به تغییر جنسیت داره. این مسئله سابقه‌ی طولانی داره و از کودکی با آدمه.

یه اشتباهی که خیلیا می‌کنن اینه که تراجنسیتی‌ها  رو با هم‌جنس‌گراها یکی می‌دونن. در صورتی‌که دوتا مقوله‌ی کاملا جدان. هم‌جنس‌گراها از جنسیتشون راضی هستن و کاملا پذیرفتنشون. گرایش جنسی و عاطفی‌شون متفاوته. تراجنسیتی‌ها اغلب گرایش جنسیتی شون مطابق اون جنسیتیه که بهش باور دارن. یعنی مثلا تراجنسیتی که ظاهر زنانه داره ولی عمیقا احساس می‌کنه مرده، اغلب به طور طبیعی گرایش به رابطه‌ی جنسی با زن‌ها داره. این در ظاهر ممکنه شبیه همجنس‌گرایی باشه ولی ترانس‌ها با هویت درونی خودشون مشکل دارن و بر اساس احساس عمیق درونی‌شون، اغلب دگرجنس‌گرا هستن.

گفتیم انجام جراحی برای این گروه قانونیه اما مراحل زیاد و خسته‌کننده‌ای داره. اولین قدم مراجعه به دادگاه خانواده است. قاضی فرد رو به پزشک قانونی معرفی می‌کنه و پزشکی قانونی هم اون رو  برای ارزیابی بیشتر به مراکزی ارجاع می‌ده که تو این زمینه به طور تخصصی کار می‌کنن. توی اون مراکز افراد به دقت مورد ارزیابی و روان‌درمانی قرار می‌گیرن و هر وقت آماده بودن، برای گرفتن مجوز به پزشک قانونی فرستاده می‌شن. پزشکی قانونی هم با ارجاعشون به دادگاه، زمینه‌ی مجوز تغییر جنسیت رو فراهم می‌کنه. بعد از تایید دادگاه فرد وارد روند تغییر جنسیت می‌شه. اولا روان‌درمانی در تمام مراحل تغییر جنسیت و حتی بعد از اون لازمه. تراجنسیتی‌ها با مشکلات زیادی در زمینه‌ی تغییر نقش‌های اجتماعی و واکنش اطرافیان مواجه می‌شن و ممکنه افسرده و سرخورده شن. روان‌درمانی کمک می‌کنه که قوی‌تر باشن و از پس موانع و مشکلات بربیان. هم‌زمان با روان‌درمانی دوره‌ای از مبدل پوشی رو تجربه می‌کنن یعنی با لباس جنسیتی که دوست دارن، می‌چرخن. اگه همه چیز خوب بود، دوره‌ای تحت هورمون درمانی قرار می‌گیرن و اگه همه چیز طبق روال انجام شد، به جراحی می‌رسن . کل این روند حداقل دو سال طول می‌کشه و تراجنستی‌ها باید صبور باشن. شتابزده عمل کردن ممکنه باعث شه صدمه‌ی روانی یا جسمی ببینن. اون‌ها باید به پزشکانشون اعتماد کنن و سعی کنن با سرعت مناسبی که پزشک تشخیص می‌ده پیش برن.

بین جنسی‌ها (اینترسکس‌ها یا خنثی‌ها)

بین‌جنسی‌ها افرادی هستن که اندام‌های جنسی داخلی‌شون متفاوت با اندام جنسی بیرونی‌شونه یا اصولا اندام جنسی‌شون مبهمه. البته این‌ها از نظر ژنتیک یا زن هستن یا مرد ولی در حین فرایند رشد تمایز جنسی خوبی براشون ایجاد نشده و اندام تناسلی‌شون اشتباه و درهم برهم ساخته شده . اونها می تونند  با مراجعه به پزشک متخصص جراحی‌های قانونی انجام بدن و  به وضعیت ثبات برسن. در ضمن لازمه بگیم که با تعدادی جراحی، شکل ظاهری فرد هم کاملا شبیه جنسی می‌شه که تمایل داره و تبدیل شده. یعنی اگر دختری بعد از جراحی، تبدیل به پسر شده باشه؛ با چند جراحی دیگه صورت و اندامش هم کاملا حالت مردونه پیدا می‌کنن. ولی اغلب این اندام‌های جنسی ساختگی، عملکرد طبیعی مورد انتظار رو ندارن.

 

چطور می شه خانواده رو در جریان مشکلات قرار داد ؟

قبول دارم که کار راحتی نیست ولی می‌شه به بهانه‌ی دیگه‌ای مثل درس یا مشکلی که با دوستان هست، ازشون خواست که پیش یه مشاور خوب برن. اون‌جا پیش اون مشاور می‌شه مشکل رو مطرح کرد. اغلب مشاور ها بلدن چه‌جوری با خانواده‌ها صحبت کنن یا به بیمار تراجنسیتی کمک می‌کنن که جوری به خانواده بگه که کم‌ترین آسیب‌ و پیامد به وجود بیاد. البته همیشه هم احتمال داره برخورد خوبی از طرف خانواده نباشه. لازمه بیمارای تراجنسیتی صبور باشن و به پزشکشون اعتماد کنن و با رفتارهای احساسی و فکر نشده خودشون رو در معرض آسیب قرار ندن. همیشه صبر کمک می کنه .

 

در مقابل افرادی که اختلال  هویت جنسیتی دارن چطور باید رفتار کرد؟

واقعیت اینه که خیلی وقتا این افراد به خاطر جو جامعه و واکنش اطرافیان، به مشکلی که دارن اهمیت نمی‌دن و سرکوبش می‌کنن در حالی‌که واقعا از این مسئله در عذابن. کسایی که او رو می شناسن باید باهاش همدلی کنن و عجیب غریب ندونندش!! اون آدم رو با همون باورها و احساساتی که داره بپذیرن و به تصمیمش احترام بذارن و حمایتش کنن. فقط در این‌صورته که اون می‌تونه در کنارشون احساس امنیت کنه و به زندگیش ادامه بده. پس اونا آدمای عجیب غریبی نیستن که نشه باهاشون زندگی کرد یا بیماری واگیردار ندارن! فقط درباره‌ی جنسیتشون  در تضادن. خیلی خوبه تشویق بشن ‌که با مشاور صحبت کنن و کمک بگیرن. در این مورد واقعا شاید بهترین و موثرترین کمک باشه.

حرف آخر…

اگر کسی در مورد جنسیتش سوال و تردید داره یا می خواد تصمیمی درباره‌ی جنسیتش بگیره ، باید حتما از متخصص و روان پزشک و روانشناس متخصص مشورت بگیره. مثل هر جای دیگه آدما اینجا هم ممکنه خطا کنن. خیلی ها مدتی احساس می‌کنن که با جنسیت خودشان همخونی ندارن ولی بعد از چند جلسه مشاوره و روا‌ن‌درمانی ممکنه نظرشون عوض بشه. همیشه باید نسبت به تجربه‌های جدید و حس‌های جدید باز موند. باید صبور بود و اون خواسته رو  پیگیری کرد. همیشه باید این شجاعت رو داشت که اگه یه موقع فهمید نمی ‌خواد جلوتر برود یا راهی که رفته اشتباه بوده، بتونه  برگرده. هیچ عجله ای نیست . همه می‌خوان کمک کنن تا فردی که مشکل هویت جنسیتی داره به آرامش برسه. یکی از راه‌ها که در اقلیت افراد انجام می‌شه، جراحیه . اکثر کسایی که این مشکل رو دارن با روان‌درمانی به آرامش می‌رسن. سالی ۵۰ تا ۶۰ نفر توی ایران جراحی می‌شن. در حالی که سالی ۵ تا ۶ هزار بیمار تراجنسیتی وجود داره. یعنی اکثر کسایی که مشکل هویت جنسیتی دارن، به دلایلی آمادگی جراحی رو ندارن یا خودشون تمایلشون رو به جراحی از دست می‌دن. همه‌ی اونایی که جراحی می‌شن هم آدمای خوشبختی نمی‌شن. بعضی‌ها پشیمون می‌شن. بعضی‌ها افسرده می‌شن. کسی که جراحی می‌کنه باروری خودش رو از دست می‌ده. اندام‌های جنسی‌اش طبیعی نیستن و همیشه نیاز به مراقبت طبی داره. کسی که می‌خواد جراحی کنه باید این‌ها رو بپذیره . کسی که آماده نیست، اگر توی عمل جراحی عجله کنه نهایتا ممکنه صدمه‌ی روانی جسمی ببینه. بهترین راه اینه که تراجنسیتی‌ها همراه یه پزشک متخصص توی این راه حرکت کنن تا به آرامش برسن. برای یه نفر نقطه‌ی آرامش جراحیه ولی شاید برای یه نفر گرفتن مجوز و تغییر نام باشه. یا برای یه نفر درمان‌های هورمونی به آرامش برسوندتش. هیچی از قبل معلوم نیست. آدم باید راهش رو ادامه بده تا به توازن و آرامش برسه. باید سختی ها رو تحمل کنه و ناامید نشه.

رفتن به نوارابزار